การถูกเลิกจ้างอาจมาพร้อมเงินชดเชยก้อนหนึ่ง แต่คำถามสำคัญที่ทั้งพนักงานและ HR มักสงสัยเหมือนกันคือ “เงินชดเชยจากการเลิกจ้าง ต้องเสียภาษีไหม?”
คำตอบคือ ต้องเสียภาษี แต่ไม่ใช่ทั้งหมด
เพราะกฎหมายภาษีเปิดโอกาสให้ เงินชดเชยจากการเลิกจ้างบางส่วนได้รับการยกเว้นภาษี และในหลายกรณี หากเข้าใจเงื่อนไขอย่างถูกต้อง อาจช่วยให้เสียภาษีน้อยลง หรือขอคืนภาษีที่เคยจ่ายไปแล้วได้
ในบทความนี้ RLC Outsourcing จะมาสรุปเรื่องสำคัญเกี่ยวกับภาษีเงินชดเชย ที่ทั้ง HR และพนักงานควรรู้ไว้ เพื่อไม่ให้เสียสิทธิ์โดยไม่รู้ตัว
เงินชดเชยเลิกจ้าง ต้องเสียภาษียังไง?
หลายคนคิดว่าเงินชดเชยเป็นเงินก้อนใหญ่ ที่ต้องนำไปคิดภาษีทั้งหมด แต่ความจริงคือ กฎหมายกำหนดให้เงินชดเชยจากการเลิกจ้างสามารถได้รับการยกเว้นภาษีบางส่วน โดยมีเงื่อนไขหลัก 2 ข้อ คือ:
- คำนวณจากค่าจ้างไม่เกิน 400 วันสุดท้ายของการทำงาน
- ยอดเงินที่ได้รับยกเว้นไม่เกิน 600,000 บาท
ถ้าเข้าเงื่อนไขทั้งสองข้อนี้ เงินชดเชยในส่วนนั้นจะไม่ต้องนำไปคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
คำนวณจากค่าจ้างไม่เกิน 400 วันสุดท้ายของการทำงาน คืออะไร?
เงื่อนไขข้อนี้หมายความว่า เงินชดเชยที่นำมาพิจารณาว่าจะได้รับการยกเว้นภาษีหรือไม่
ต้องเป็นเงินที่คำนวณจาก “ค่าจ้างในช่วง 400 วันสุดท้ายก่อนออกจากงาน” เท่านั้น
พูดให้เข้าใจง่ายคือ ตามกฎหมายจะดูที่ฐานเงินเดือนจริงช่วงสุดท้ายของการทำงาน
แล้วนำมาคำนวณว่า เงินชดเชยที่จ่ายให้ลูกจ้างคิดเป็นค่าจ้างกี่วัน และต้องไม่เกิน 400 วัน
อธิบายแบบง่ายๆ ตามตัวอย่างด้านล่างนี้ค่ะ
ตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น
สมมติว่า เงินเดือนสุดท้าย: 30,000 บาทต่อเดือน
คิดเป็นค่าจ้างต่อวัน(โดยประมาณ): 1,000 บาทต่อวัน
ถ้านายจ้างจ่ายเงินชดเชยไม่เกิน 400 วัน × 1,000 บาท = 400,000 บาท
เงินชดเชยในส่วนนี้สามารถนำไปพิจารณายกเว้นภาษีได้ (ภายใต้เพดาน 600,000 บาท)
ยกเว้นภาษีไม่เกิน 600,000 บาท คืออะไร?
คำว่า “ยกเว้นภาษีไม่เกิน 600,000 บาท” หมายถึง เงินชดเชยบางส่วน ที่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย จะได้รับการยกเว้นภาษี สูงสุดไม่เกิน 600,000 บาท กล่าวคือ กฎหมายกำหนด “เพดาน” ไว้ชัดเจนว่า ไม่ว่าเงินชดเชยที่ได้รับจริงจะสูงแค่ไหน ส่วนที่ได้รับการยกเว้นภาษี จะไม่เกิน 600,000 บาท
ตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น
กรณีที่ 1: ได้รับเงินชดเชย 450,000 บาท
- คำนวณจากค่าจ้างไม่เกิน 400 วันสุดท้าย
- ยอดเงินไม่เกิน 600,000 บาท
ดังนั้น เงินชดเชย 450,000 บาท ได้รับการยกเว้นภาษีทั้งหมด
กรณีที่ 2: ได้รับเงินชดเชย 600,000 บาท
- เข้าเงื่อนไขครบทั้งสองข้อ
ดังนั้น เงินชดเชย 600,000 บาท ไม่ต้องนำไปคำนวณภาษีเลย
กรณีที่ 3: ได้รับเงินชดเชย 800,000 บาท
- ส่วนที่ได้รับยกเว้นภาษี: 600,000 บาท
- ส่วนที่เกิน: 200,000 บาท
ดังนั้น ต้องนำเฉพาะ 200,000 บาท ไปคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
ใครบ้างที่ได้รับการยกเว้นภาษีเลิกจ้าง?
นี่คือจุดที่หลายคนเข้าใจผิดกันมากที่สุด
การยกเว้นภาษีเงินชดเชย ใช้ได้เฉพาะกรณีที่ถูกเลิกจ้างโดยลูกจ้างไม่มีความผิดเท่านั้น
กรณีที่ได้สิทธิ์ยกเว้นภาษี
- ถูกให้ออกโดยไม่มีความผิดร้ายแรง
- ปรับโครงสร้างองค์กร
- ยุบตำแหน่งหรือยุบหน่วยงาน
- ปิดกิจการ
- ย้ายสถานประกอบการ และลูกจ้างไม่ประสงค์จะย้ายตาม
กรณีที่ไม่ได้สิทธิ์ยกเว้นภาษี (ต้องเสียภาษีทั้งหมด)
- เกษียณอายุ
- ลาออกด้วยความสมัครใจ
- สัญญาจ้างหมดอายุตามระยะเวลา
เสียภาษีเงินชดเชยไปแล้ว ขอคืนได้ไหม?
หลายคนยื่นภาษีไปแล้วโดยไม่รู้ว่าเงินชดเชยบางส่วนไม่ต้องเสียภาษี แต่หากเข้าเงื่อนไขต่อไปนี้:
- ได้รับเงินชดเชยจากการถูกเลิกจ้าง
- เคยนำเงินนั้นไปคำนวณภาษีและชำระไปแล้ว
- แต่พอย้อนมาดู กลับพบว่าเข้าเงื่อนไขการยกเว้น
ผู้ที่ถูกเลิกจ้างสามารถยื่นแบบแสดงรายการภาษีเพิ่มเติมเพื่อขอคืนภาษีได้ โดยยื่นขอคืนได้ภายใน 3 ปี นับจากวันสุดท้ายของกำหนดเวลายื่นแบบภาษีในปีนั้น
เงินชดเชยเลิกจ้างเกิน 600,000 ต้องทำยังไง?
จริงๆแล้วมีวิธีการจ่ายภาษี ที่ทำให้ลูกจ้างจ่ายน้อยลง ในกรณีที่:
- เงินชดเชยมีมูลค่าเกิน 600,000 บาท
- หรือเป็นกรณีที่ไม่ได้รับสิทธิ์ยกเว้น (เช่น เกษียณอายุ)
หากลูกจ้างทำงานกับนายจ้าง ครบ 5 ปีขึ้นไป กฎหมายเปิดโอกาสให้เลือก คำนวณภาษีเงินชดเชยแยกออกจากรายได้อื่น เช่น เงินเดือน โบนัส หรือรายได้ทั้งปี โดยใช้ใบแนบ ภ.ง.ด. 90 หรือ ภ.ง.ด. 91
คำนวณแบบแยก คืออะไร?
ปกติเวลายื่นภาษี เงินทุกอย่างจะถูกนำมารวมกันเป็น “รายได้ทั้งปี” ยิ่งรายได้รวมสูง ภาษีก็จะยิ่งแพงขึ้นตามขั้นบันไดภาษี แต่การคำนวณแบบแยกจะหมายถึง
- นำเงินชดเชยก้อนนั้นออกมาคิดภาษีต่างหาก
- ไม่นำไปรวมกับเงินเดือนทั้งปี
ตัวอย่าง
สมมติว่า:
เงินเดือน ทั้งปี: 500,000 บาท
เงินชดเชย: 800,000 บาท
กรณีไม่แยกคำนวณ
รายได้รวมทั้งปี = 1,300,000 บาท
อาจต้องเสียภาษีในขั้นที่สูงขึ้น
กรณีเลือกคำนวณแบบแยก
เงินเดือน 500,000 บาท คิดภาษีตามปกติ
เงินชดเชย 800,000 บาท คิดภาษีเฉพาะเงินก้อนนี้
โดยส่วนใหญ่ ภาษีรวมจะ น้อยกว่าการนำมารวมกันทั้งหมด
อ่านเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ทางการ: กรมสรรพากร
สรุป
เงินชดเชยจากการเลิกจ้างอาจเป็นเงินสำคัญสำหรับช่วงเปลี่ยนผ่านของชีวิตการทำงาน
การเข้าใจเกี่ยวกับเงื่อนไขการยกเว้นภาษี ประเภทเงินที่ต้องเสียและไม่ต้องเสียภาษี รวมถึงทางเลือกในการคำนวณภาษี จะช่วยให้คุณรักษาสิทธิ์ของตัวเองได้ครบถ้วน และในหลายกรณี อาจช่วยให้คุณได้เงินคืนโดยไม่รู้ตัวด้วย
ไม่ว่าคุณจะเป็น HR หรือพนักงาน การรู้เรื่องภาษีเงินชดเชยให้ชัดคืออีกหนึ่งความพร้อมที่ไม่ควรมองข้าม และหากคุณกำลังมองหาบริษัทเอาท์ซอร์สที่ให้บริการและคำปรึกษาด้านการจัดทำเงินเดือนครบวงจร และการทำภาษี ติดต่อ RLC Outsourcing เรายินดีให้บริการค่ะ หรือหากอยากให้ เราช่วยดูแลงานทางด้าน HR สามารถติดต่อเราเข้ามาได้เลยค่ะ เรายินดีให้คำปรึกษาที่เหมาะสมกับองค์กรของคุณ
